داده آماری و تحقیقات رسمی زیادی در مورد تاثیرات تجارت الکترونیکی قابل دسترس نیست، زیرا این حوزه بسیار نسبی و جدید است . بنابراین مبحث ارائه شده در این بخش عمدتاً مبتنی بر عقاید، منطق و داده های واقعی متخصصین است.
فناوری های جدید وب، فرصت های زیادی در اختیار سازمان ها قرار داده تا مدل های کسب و کار استراتژیک ، فرآیند ها و ارتباطات متفاوتی را به کار بگیرند. Feeny(2001) این فرصت ها را فرصت های الکترونیکی نامیده و آن ها را به سه گروه تقسیم می کند : بازاریابی الکترونیکی (ابتکارات مبتنی بر وب که بازاریابی محصولات موجود را بهبود می بخشد ) عملیات الکترونیکی (اقدامات مبتنی بر وب که تولید محصولات موجود را بهبود می بخشد ) وسرویس های وب( اقدامات مبتنی بر وب که خدمات رسانی به مشتریان را بهبود می بخشد ) Zwass(2003) نیز عقایدی در مورد فرصت های ارائه شده در بازار الکترونیکی دارد: ایجاد بازارهای مجازی با قوانین مطلوب ، قیمت های قابل انعطاف ( از جمله قیمت گذاری) بازارهای چند کاناله ( از جمله بازارهای نیمه مجازی) ، شخصی سازی و مدل های جدید کسب وکار .
مبحث ارائه شده در این جا نیز مبتنی بر بخشی از فعالیت Bloch et al.(1996) است که در مورد تاثیر بازارهای الکترونیکی روی سازمان ها از دیدگاه ارزش افزوده تحقیق می کند. مدل مورد استفاده توسط آن ها که در شکل 7-2 نشان داده شده است. تاثیرات بازارهای الکترونیکی را به سه گروه اصلی تقسیم می کند: بهبود بازاریابی مستقیم، تبدیل سازمان ها و تعریف مجدد سازمان ها . دراین بخش هر یک از این تاثیرات را مورد بررسی بیشتری قرار خواهیم داد.
رقابت در تجارت الکترونیکی بسیار شدید است زیرا معاملات Online عوامل زیر را به وجود می آورند:
هزینه های پایین تر جستجو برای خریدار : بازارهای الکترونیکی هزینه های جستجو برای اطلاعات مربوط به محصول را کاهش داده و حتی به صفر می رسانند. این امر بر رقابت تاثیر فراوانی گذاشته و به مشتریان امکان می دهد محصولات ارزان تری ( یا بهتری ) را یافته و به نوبه خود فروشندگان را مجبور کنند تا قیمت ها را کاهش داده و یا خدمات بهتری را به مشتریان عرضه کنند. فروشندگانی که اطلاعاتی را به خریدار ارائه می دهند می توانند از اینترنت برای کسب سود بیشتر استفاده کنند. برای مثال Tsai(2004) معتقد است Wal-Mart و Walgreens ابزارهای جستجوی هوشمندی را طراحی می کنند که انتظار می رود فروش Online را بین بیست و پنج تا پنجاه درصد افزایش دهند.
مقایسه سریع : مشتریان نه تنها می توانند محصولات ارزان تری را به صورت Online بیابند، بلکه می توانند آن ها را با سرعت بیشتری پیدا کنند. برای مثال، دیگر لازم نیست مشتری به چندین کتاب فروشی سربزند تا پایین ترین قیمت را برای کتاب مورد نظر دیگر لازم نیست مشتری می تواند با استفاده از موتورهای جستجوی خرید مانند allbookstores.com یا bestwebbuys.com یا shopping.com محصولات مورد نظر خود را یافته و قیمت های آنان را مقایسه کند. شرکت هایی که فروش Online دارند یا اطلاعاتی را در اختیار موتورهای جستجو قرار می دهند از مزایای رقابتی بیشتری برخوردار می شوند.
تمایز و محصولات سفارشی : منظور از تمایز ارائه محصول یا خدماتی است که در هیچ جای دیگری یافت نمی شود. برای مثال Amazon.com با ارائه اطلاعاتی که در هیچ کتاب فروشی فیزیکی یافت نمی شود مانند گفتگو با مولف، نقد و بررسی کتاب های بسیار جدید و ارائه پیشنهاد برای مطالعه کتاب خود را از سایرین متمایز کرده است. در مورد محصولات سفارشی نیز می توان به Bombay Sapphire اشاره کرد.
به علاوه تجارت الکترونیکی به ارائه محصولات و خدمات سفارشی کمک زیادی می کند. منظور از شخصی سازی توانایی اصلاح محصول ، خدمات یا محتوای وب به گونه ای است که با نیازهای کاربر هماهنگ شود. برای مثال Amazon.com از طریق پست الکترونیکی به مشتریان اطلاع می دهد که کتب جدیددر مورد سوژه یا مولف مورد علاقه آن ها چاپ شده است. برخی سایت هاه اخبار یا قیمت های سهام بورس را بر اساس علایق مشتریان پیگیری می کنند.
مشتریان به تمایز و شخصی سازی علاقه دارند و معمولاً مایلند به این منظور حتی بیشتر بپردازند تمایز باعث کاهش جایگزینی محصولات با هم می شود و به این ترتیب سود بیشتری عاید فروشنده ای می شود که این نوع محصولات را ارائه می دهد. ضمناً کاهش قیمت محصولات خاص بر قیمت های کل بازار تاثیری ندارد. بیشتر مشتریان مایلند برای محصولات یا خدمات سفارشی بهای بیشتری بپردازند.
برای مشهود تر شدن گسترش روز افزون تجارت سیار، اجازه دهید پورتال (nttdocomo.com)DoCoMo را مورد بررسی قرار دهیم که پیشگام در سرویس بی سیم بوده و در ژاپن بین سال های 1999 و 2000 انقلابی به پا کرده است. کاربران i-mode با چند بار کلیک کردن روی handset می توانند انواع فعالیت های تجارت سیار از معامله بورس Online گرفته تا انجام عملیات بانکی یا خرید بلیط مسافرتی و رزرو اتاق در هتل را انجام دهند. ضمناً کاربران با استفاده از i-mode می توانند تصاویر رنگی را دریافت یا ارسال کنند. i-mode که در فوریه سال 1999 افتتاح شد، در سال 2000 بین المللی شده و تا پایان همان سال بیش از پانزده میلیون کاربر و تا ژوئن سال 2004 بیش از 7/44 میلیون کاربر داشت. در این جا شما را با برخی از کاربردهای جالب i-mode اشنا خواهیم کرد:
راهنمای خرید : آدرس و شماره تلفن فروشگاه ها در مراکز خرید معروف در توکیو و سایر شهرهای ژاپن به کمک موتورهای جستجو ارائه می شود. مشتریان می توانند اطلاعاتی در مورد پر فروش ترین کتاب ها به دست آورده و سپس آن ها را خریداری کنند. کاربران می توانند موسیقی را به صورت Online خریداری کرده و از آن در هر جایی لذت ببرند.
نقشه ها و مسیرهای جاده ای : نقشه های دیجیتالی راهنماهای مفصلی در مورد راه حال محلی و ایستگاه های مهم در سیستم حمل و نقل عمومی در تمام شهرهای مهم ژاپن ارائه می دهند. کاربران می توانند به جدول زمانی حرکت قطارها و اتوبوس ها، راهنمای مراکز خرید و اعلامیه های مربوط به تاخیر قطارها دسترسی یابند.
دریافت بلیط : بلیط های هواپیمایی، مسابقات ورزشی و برنامه های سرگرم کننده را می توان به صورت online خریداری کرد.
اخبار و گزارشات : دسترسی سریع به اخبار جهانی، وضعیت ترافیک منطقه ای ، شاخص الودگی هوا و گزارشات هواشناسی به صورت پیوسته فراهم شده است.
خدمات مربوط به فیلم های مورد علاقه : جدیدترین فیلم ها و اطلاعات مربوط به آن ها مانند اساسی بازیگران و زمان اکران آن ها ارائه شده است. ضمناً اعضا می توانند با وارد کردن نام فیلم یا محل اکران آن فیلم های مورد علاقه خود را جستجو کنند.
سرگرمی : سرگرمی های شخصی جدید مانند بازی های مورد علاقه را می توان جستجو کرده و به سادگی به آن ها دسترسی یافت. گفتگوی Online نیز ارائه شده و کاربران می توانند عکس ها را دریافت یا ارسال کنند. ضمناً کاربران می توانند با ثبت نام و پرداخت تنها یک دلار در ماه هرروز کاراکترهای Tamagotchi را دریافت کنند. این حیوانات مجازی( ترجمه نام ژاپنی آن ها تخم مرغه های کوچک باهوش است) رفتارهای هوشمندی دارند. برای مثال اگر سگ را نوازش کنید خرناس می کشد اما اگر گرسنه باشد پارس می کند.
رزرو میز و اتاق: موقعیت دقیق رستوران خاص در نقشه دیجیتال نشان داده شده است. اعضا می توانند رستوران هایی را بیابند که غذاهای خود را در محدوده قیمت مشخصی عرضه می کنند. می توانید عملیات رزرو را به صورت Online انجام دهید. کوپن های تخفیف نیز به صورت Online ارائه می شوند.
خدمات اضافی : خدمات دیگری نیز مانند انجام عملیات بانکی، خرید و فروش سهام در بورس، جستجوی دایرکتوری تلفن و خدمات فرهنگ لغات ارائه شده اند.
این فرنامه کاربردی برای کاربران فردی و از طریق پورتال سیار ارائه می شوند. کاربردهای دیگری نیز وجود دارند که در حیطه B2B و عملیات تجاری درون سازمانی صورت می گیرند و در مورد آن ها در نمونه 5-2 کاربرد تجارت الکترونیکی شرح دادیم.